Bài thơ Tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh

Bài thơ Tiếng gà trưa được sáng tác vào những 5 đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ. Tiếng gà trưa là âm thanh, tiếng gọi của tình yêu tổ quốc, quê hương, gia đình, xóm làng còn in đậm trong lòng người lính ra trận, trong đấy sâu lặng và thắm thiết là tình bà cháu. Tiếng gà trưa gợi nhớ về kỉ niệm tuổi thơ, tình cảm xóm làng và xua tan những vất vả, mệt nhọc trên đường hành quân.

Nội dung bài thơ, giá trị nghệ thuật, hoàn cảnh ra đời, sáng tác, cảm nhận bài thơ Tiếng gà trưa và giới thiệu sơ lược về tác giả Xuân Quỳnh.

Đôi nét về bài thơ Tiếng gà trưa

Hoàn cảnh ra đời bài thơ Tiếng gà trưa

Bài thơ được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, in lần đầu trong tập “Hoa dọc chiến hào” (1968) của Xuân Quỳnh

Bố cục bài thơ Tiếng gà trưa

  • Phần 1 (khổ 1): Tiếng gà trưa trên đường hành quân
  • Phần 2 (5 khổ thơ tiếp theo): Tiếng gà trưa gợi những kỉ niệm thời thơ ấu
  • Phần 3 (2 khổ còn lại): Tiếng gà trưa gợi những suy tư

Phương thức biểu đạt của bài thơ Tiếng gà trưa

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ Tiếng gà trưa là tự động sự hài hòa miêu tả và biểu cảm

Giá trị nội dung bài thơ Tiếng gà trưa

Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã khiến sâu sắc thêm tình quê hương đất nước

Giá trị nghệ thuật bài thơ Tiếng gà trưa

  • Thể thơ 5 chữ tạo nên phương pháp diễn đạt tình cảm tự động nhiên
  • Hình ảnh thơ bình dị, chân thực
  • Dùng điệp từ

Đôi nét về tác giả Xuân Quỳnh

– Xuân Quỳnh (1942-1988), quê tại làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội)

– Tác giả là nữ thi sĩ xuất sắc trong nền thơ tiên tiến Việt Nam

– 5 2017, Xuân Quỳnh được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

– Đặc điểm thơ Xuân Quỳnh: Xuân Quỳnh được xem là người viết thơ tình hay nhất trong nền thơ ca tiên tiến Việt từ sau 1945. Thơ Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm sắp gũi, bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sống thường ngày, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của 1 trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm. Người mang trong mình những dòng tâm tư, tình cảm, sự trong sáng, 1 tình yêu nồng nhiệt, sự hết mình và chân thành của mình vào từng câu thơ. Nhà thơ nói hộ tiếng lòng, khát vọng yêu, được yêu và được là chính mình cho những độc giả nữ nói riêng.

Nội dung bài thơ Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa Giới hạn chân bên xóm bé Tiếng gà ai nhảy ổ: “Cục… cục tác cục ta” Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ Tiếng gà trưa Ổ rơm hồng những trứng Này con gà mái mơ Khắp mình hoa đốm trắng Này con gà mái vàng Lông óng như màu sắc nắng Tiếng gà trưa Có tiếng bà vẫn mắng: – Gà đẻ mà mày nhìn Rồi sau này lang mặt! Cháu về lấy gương soi Lòng dại thơ lo lắng Tiếng gà trưa Tay bà khum soi trứng Dành từng quả chắt chiu Cho con gà mái ấp Cứ hàng 5 hàng 5 Lúc gió mùa đông tới Bà lo đàn gà toi Mong trời đừng sương muối Để cuối 5 bán gà Cháu được quần áo new Ôi chiếc quần chéo go Ống rộng dài quét đất Chiếc áo cánh chúc bâu Đi qua nghe sột soạt Tiếng gà trưa Mang trong mình bao nhiêu vui vẽ Đêm cháu về nằm mơ Giấc ngủ hồng sắc trứng Cháu chiến đấu hôm nay Vì lòng yêu Tổ quốc Vì xóm làng thân thuộc Bà ơi, cũng vì bà Vì tiếng gà cục tác Ổ trứng hồng tuổi thơ

Bài thơ này được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, in lần đầu trong tập thơ Hoa dọc chiến hào.

Nguồn: 1. Xuân Quỳnh, Hoa dọc chiến hào, NXB Văn học, 1968 2. Xuân Quỳnh, Bầu trời trong quả trứng, NXB Kim Đồng, 1982 3. Xuân Quỳnh, Sân ga chiều em đi, NXB Văn học, 1984 4. Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 (tập 2), NXB Giáo dục, 2004 5. Sách giáo khoa Văn 5 (tập 2), NXB Giáo dục, 1989

Chú giải:

  • lang mặt: Da mặt có những đám trắng loang lổ do bệnh lang ben (bệnh bên cạnh da, do 1 thứ nấm gây ra). Trong dân gian xưa lưu truyền quan niệm cho rằng nhìn gà đẻ sẽ bị lang mặt.
  • sương muối: Sương đông thành những hạt băng trắng xoá phủ trên mặt đất và cây cỏ, trông như muối, chỉ xuất hiện lúc thời tiết siêu lạnh, có hại đối có cây cối và loài vật.
  • chéo go: Vải dày, trên mặt vải có những đường dệt chéo đồng thời có nhau theo bề ngang khổ vải.
  • chúc bâu: Vải trắng dày dệt bằng sợi bông thông thường.

Phân tích và cảm nhận bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh

Phân tách và cảm nhận bài thơ Tiếng gà trưa

Theo thời kì, mọi thứ luôn có thể thay thế đổi theo 5 tháng nhưng có lẽ có 1 điều ko bao giờ thay thế đổi đấy là những rung động đấy là ký ức tuổi thơ. Đối có nhà thơ Xuân Quỳnh ký ức đó là tiếng gà “Cục… cục tác cục ta” âm thanh của những 5 tháng sống êm đềm bên người bà kính yêu. Từ những tình cảm tha thiết mến yêu bà, người đọc cảm nhận sâu sắc tình yêu quê hương đất nước và cảm xúc bình yên cho tâm hồn mà nhà thơ muốn gửi gắm tới người đọc.

Âm thanh tiếng gà trưa là âm thanh dung dị, sắp gũi có những người dân quê Việt Nam, nó chất chứa bao ý nghĩa, tình cảm và có người chiến sĩ trong bài thơ “Tiếng gà trưa” cũng vậy. Khổ thơ mở đầu bài thơ đã khắc họa rõ nét, chân thực và sâu sắc âm thanh của tiếng gà trưa trên đường hành quân.

Bài thơ được sáng tác vào 5 1968, thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Mĩ ác liệt và gian khổ, trong hoàn cảnh đấy, nhà thơ đã chọn cho mình 1 điểm gợi cảm xúc đấy là trên con đường hành quân:

Trên đường hành quân xa Giới hạn chân bên xóm bé Tiếng gà ai nhảy ổ: “Cục… cục tác cục ta”

Tiếng gà được miêu tả 1 phương pháp thực nhất ko cầu kì nhằm diễn tả sự chân thành trong hồn người. Giới hạn chân ven đường, người chiến sĩ có thời cơ lắng nghe âm thanh của tuổi thơ. Như 1 lời nhắc về chuyến hành trình bắt gặp cảm xúc, trên con đường hành quân, lúc đi qua 1 xóm bé, nghe tiếng gà vọng ra, vọng về cả 1 vùng trời bâng khuâng xúc cảm. Tiếng gà đó vừa vang lên thì:

Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ

Âm thanh của tiếng gà trưa đã khiến vơi đi chiếc nắng, chiếc mệt nhọc, vất vả trên bước đường hành quân để rồi thay thế vào đấy là những kỉ niệm của tuổi thơ cứ thế gọi nhau ùa về.

Từ “nghe” được điệp lại cha lần đặt tại đầu cha câu thơ như bật lên niềm xúc cảm xao xuyến bâng khuâng khó tả của lòng người. Tiếng gà dường như có 1 sức mạnh gớm ghê khiến cho cho chỉ vừa đựng lên đã khiến cho nắng ngả cần xao động hay có lẽ chính là lòng người xao động khiến cho nắng nhìn như ngả progéniture.

Chỉ cần nghe được tiếng gà đó mà bao nhiêu mệt nhọc trên con đường hành quân như tan biến hết bởi kí ức tuổi thơ theo tiếng gà ùa về đã khiến cho bàn chân vơi mỏi. Lúc đó, mọi hình ảnh của tuổi thơ như ùa về trong tâm trí tác giả:

Tiếng gà trưa Ổ rơm hồng những trứng Này con gà mái mơ Khắp mình hoa đốm trắng Này con gà mái vàng Lông óng như màu sắc nắng Tiếng gà trưa Có tiếng bà vẫn mắng: – Gà đẻ mà mày nhìn Rồi sau này lang mặt! Cháu về lấy gương soi Lòng dại thơ lo lắng

Kỉ niệm tuổi thơ bên bà là những cô gà mái mơ “khắp mình hoa đốm trắng” cùng “lông óng như màu sắc nắng”. Rồi cả tiếng bà mắng nhìn gà đẻ sẽ lang mặt đều là những hình ảnh ko thể nào phai nhòa trong kí ức Xuân Quỳnh. Kỉ niệm đó còn là tình cảm chắt chiu thầm kín của bà:

Tiếng gà trưa Tay bà khum soi trứng Dành từng quả chắt chiu Cho con gà mái ấp

Hình ảnh người bà “tay khum soi trứng” thực đẹp, thực hiền từ, đấy là hình ảnh của 1 người bà tần tảo, kỹ lưỡng sớm hôm lo cho đàn gà đẻ trứng và cũng là lo cho gia đình thân yêu.

Cứ hàng 5 hàng 5 Lúc gió mùa đông tới Bà lo đàn gà toi Mong trời đừng sương muối Để cuối 5 bán gà Cháu được quần áo new Ôi chiếc quần chéo go Ống rộng dài quét đất Chiếc áo cánh chúc bâu Đi qua nghe sột soạt

Mọi hi vọng bà đều đặt vào đàn gà, bà lo trời sương muối, đàn gà ko chịu được và chỉ mong cuối 5 bán gà có được tiền cho cháu sắm quần áo new. Có lẽ hình ảnh của những bộ quần áo được đổi bằng tiền bán gà, đổi bằng những tần tảo sớm hôm của bà vô cùng đặc biệt, đấy là cái quần chéo go rộng tới quét đất, rồi cái áo chúc bâu rộng thùng thình, lúc đi lại nghe sột soạt.

Toàn bộ những món đó tuy bình dị mà hết sức thân thương, trìu mến, đấy ko chỉ là chiếc quần, chiếc áo mà còn là công sức, tình cảm yêu thương của người bà thầm lặng cho cháu. Tình cảm đó luôn được ẩn giấu trong tiếng gà trưa:

Tiếng gà trưa Mang trong mình bao nhiêu vui vẽ Đêm cháu về nằm mơ Giấc ngủ hồng sắc trứng

Và từ tình cảm gia đình cụ thể, Xuân Quỳnh đã khái quát lên tình cảm lớn lao phổ biến đấy là tình yêu tổ quốc:

Cháu chiến đấu hôm nay Vì lòng yêu Tổ quốc Vì xóm làng thân thuộc Bà ơi, cũng vì bà Vì tiếng gà cục tác Ổ trứng hồng tuổi thơ

Ta như hình dung ra tâm trạng người lính từ những kỉ niệm về tuổi thơ của mình mà lúc quay về hiện tại có con đường hành quân trở nên giàu lòng hăng hái có giọng thơ tràn trề sinh khí. Xuân Quỳnh đã khẳng định phần đích chiến đấu hôm nay đấy là vì tổ quốc, vì bà, vì kỉ niệm tuổi thơ êm đềm của mình.

“Ổ trứng hồng tuổi thơ” ko đơn giản là những hình ảnh kỉ niệm mà còn biểu tượng cho sự êm đềm, thanh bình của 1 làng quê mà lúc giặc Mỹ tới đã phá tan sự yên bình đó. Và nhà thơ khẳng định mình chiến đấu hôm nay chính là vì muốn bảo vệ quê hương, bảo vệ sự yên bình của mọi mái nhà trên tổ quốc.

Bài thơ chỉ có ngôn từ và hình ảnh giản dị nhưng thực dễ đi sâu vào lòng người, ta cảm nhận rõ nét tình cảm của 2 bà cháu thắm thiết hòa quyện trong tình yêu quê hương đất nước lớn lao của người chiến sĩ.